تبلیغات
تجربیات فرهنگی ، تربیتی معلم - معلّم معمار قلب هاست .
سال ها مهر تو را در دل خود جا دادم گر کنم عمر هزاران ، به کسی پس ندهم
تجربیات فرهنگی ، تربیتی معلم
سه شنبه 8 اردیبهشت 1394 :: نویسنده : سلیمان پناهی

چندین سال است بهانه مقدس شهادت معلمی بزرگ و فرزانه ، استاد شهید مطهری رحمه ‏الله دست ‏مایه قدردانی و تجلیل از معلم شده است ؛ معلمی که انسان‏ساز و فرداپرداز است و تکریم و تعظیم او ، تکریم و تعظیم علم است. معلم ، معمار قلب هاست و بذر نور در دل ‏ها می‏ افشاند . قدردانی و تجلیل از معلم ، قدردانی از باغبانی است که هر صبح ، سبدی از صمیمیت با خود به کلاس می ‏برد و با انگشتان مهربان خویش ، بر شاخه قلب‏ ها فردا را پیوند می‏ زند . معلم را توقع نام و نان نیست . این گمنام ، هر روز از تنور داغ جانش ، هزاران نان بر سفره گرسنه دل‏ها می‏ بخشد و از علقمه قلبش ، هزاران مشک به خیمه‏ های عطش می‏رساند. تجلیل معلم ، سپاس از انسانی است که هدف و غایت آفرینش را تأمین ، و سلامت امانت ‏هایی را که به دستش سپرده ‏اند، تضمین می‏کند.

اهمیت علم

آموختن ، تنها مورد تأکید مکتب والای اسلام نیست؛ بلکه بسیاری از فرزانگان غیر مسلمان هم چون سقراط ، افلاطون، نیوتن و... نیز بر اهمیت آن صحّه گذاشته‏ اند . از دیدگاه اسلام ، انسان آگاه با انسان نااگاه مساوی نیستند . کسی که بدون آگاهی گام در راهی می‏ گذارد و عملی را انجام می‏دهد ، به بیراهه رفته است و هر چه در این بیراهه پیش رود ، از مقصد خویش بیشتر فاصله می‏گیرد. شاید به همین دلیل است که حضرت علی علیه ‏السلام می‏فرماید: «هیچ گنجی سودمندتر از علم نیست؛ در فراگیری آن بکوشید که فراگرفتنش نیکوست». و رسول خدا صل ‏الله ‏علیه‏ و‏آله فراگرفتن علم را بر هر مسلمان واجب می‏داند و تأکید می‏کند که ارجمندترین مردم، دانشمندان آنان و کم ارج‏ ترین، کم دانش‏ ترین شان است.

اهمیت تعلیم و تربیت و آثار آن

داشتن علم ، به تنهایی ارزش نیست . هستند کسانی که دانش فراوان دارند ، ولی مانند ظرفی پر از عسل اند که هیچ منفذی برای استفاده از عسل‏ ها در آن‏ها نیست . علم دانشمند زمانی اهمیت دارد که آن را به دیگران منتقل کند و البته زکات دانش ، آموختن آن به بندگان خداست . عنایت خداوند متعال به معلم پاک نهاد و ایجاد توفیقات بسیار زیاد برای او در صحنه‏ های گوناگون زندگی خانوادگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... و نزدیکی به امامان معصوم علیهم ‏السلام یکی از آثار تعلیم است. به اعتراف بسیاری از معلمان ، یاد دادن به دیگران، بهترین عامل برای جای‏گزین شدن مطالب علمی در ذهن است ؛ زیرا معلم در مقام تعلیم، راهبر و راهنمای علمی افراد زیادی است و این موقعیت حساس ، سبب تلاش او در حل مشکلات علمی می ‏شود که نتیجه ‏اش، بالا رفتن سطح علمی وی نیز خواهد بود . دانش شخصی که بیاموزد ولی تربیت نشود ، مانند اسلحه ‏ای است که با آن جان انسان‏ ها را به خطر می‏ اندازد. در قرآن کریم که از تعلیم و تربیت به عنوان هدف پیامبران ذکر شده ، در سه مورد تربیت بر تعلیم مقدم گردیده و تنها در یک آیه تعلیم بر تربیت مقدم شده است.

ارزش و مقام معلم

سخنی زیبا از امام صادق علیه ‏السلام ارزش و مقام معلم خوب را روشن می ‏سازد. حضرت می‏فرماید: «تمامی جنبندگان روی زمین و ماهی ‏های دریا و هر کوچک و بزرگ در زمین و آسمان خدا، برای آموزگار خوب طلب آمرزش می‏کنند». معلم، شاگردانش، این امانت‏ های الهی را از آلودگی‏ ها و تباهی‏ ها حفظ کرده و سعی می‏ کند با تعلیمات خود و تربیت آنان، زمینه رشد و کمال شان را فراهم آورد. انتظار جامعه از افراد به اندازه ارزش و مقام آنان است و بنابراین ، معلمی که این چنین مقامی دارد، هیچ گاه مرتکب اعمال ناشایست نمی ‏شود.

تأثیر معلم بر شاگرد

شاگردان به خاطر نفوذ روحی و معنوی معلم، تأثیرات شگرفی از او می‏گیرند که گاهی سرنوشت ملتی را تغییر می‏دهند. بیشتر انسان‏های موفق، کامیابی خود را مدیون معلمان خود می‏دانند و نیز افرادی هستند که سرخوردگی و شکست‏های زندگی‏شان، ناشی از برخورد بد معلمان است. استاد شهید مطهری رحمه‏الله درمورد تأثیر معلم خود حاج آقا میرزا علی شیرازی می‏گوید: «او بزرگ مردی بود. مرا برای اولین بار با نهج‏البلاغه آشنا کرد و درک محضر او را همواره یکی ازذخایر گران بهای زندگی خود می‏شمارم که حاضر نیستم آن را با هیچ چیز معاوضه کنم و شب و روزی نیست که خاطره‏اش در نظرم مجسم نشود و یادی از او نکنم و نامی نبرم».

سوز و گداز معلم

نخستین و اساسی‏ ترین نشانه معلم نمونه ، برخورداری او از سوز و گداز «انسان‏سازی» است. تنها عده معدودی از انسان‏ها هستند که همه وجودشان سرشار از سوز و گداز سازندگی است . این افراد عاشق تربیت هستند. قوی‏ ترین انگیزه در آن ها، سوز و شوق انسان‏ سازی است. این افراد ، از هدایت فردی به شادی و خرسندی دست می‏ یابند. سوز و گداز، اساسی‏ ترین و ضروری‏ ترین ویژگی معلم نمونه است. چنین معلمی به مدرسه و کلاس عشق می‏ ورزد؛ زیرا او در چنین محیطی بهتر و کامل ‏تر می‏ تواند به هدف انسان سازی خود برسد. یکی از ویژگی‏ های یگانه معلم نمونه انسان، پیامبر اکرم صل ‏الله‏ علیه ‏و‏آله ، سوز و عشق به هدایت و ارشاد انسان‏ ها بود.

هنرمندی معلم

معلم بودن، تنها در انحصار معلومات نیست، بلکه افزون بر معلومات و تخصص، هر معلم باید با هنر معلمی آشنا باشد؛ یعنی بداند چگونه از معلومات خود بهره بگیرد و به عبارت دیگر، با چه زبانی با شاگردان سخن بگوید، چه شیوه هایی را در ارتباط با شاگردان در نظر بگیرد و چگونه با شاگردان ارتباط برقرار سازد. معلم نمونه با بهره‏ گیری از فنون روان‏شناسی ، با قدرت و مهارت، امواج متلاطم کلاس را آرام کرده، تسلط و توانایی اداره کلاس را عملاً عرضه می‏ دارد. این روان‏شناسی معلم برای اداره هر کلاس، شیوه خاصی را در نظر می‏گیرد ؛ چنان که در خصوص تک تک شاگردان نیز رفتار خاصی را انتخاب می‏ کند. به رعایت همه این اصول، «هنر معلمی» می‏ گویند.

اخلاق معلم

انسان ‏ها به طور فطری عاشق کمال هستند و بی ‏اختیار در برابر کمال به خضوع درآمده، جذب آن می‏ گردد. وقتی شاگردی جذب کمالی از کمالات معلم شود ، به سوی آن کمال و صاحب کمال کشیده خواهد شد. تغییرات اخلاقی، با گفتار و پند و اندرز صورت نمی ‏پذیرد، بلکه کردار و رفتار انسان‏ هاست که موجب دگرگونی در دیگران می ‏گردد.

امام صادق علیه‏ السلام در سخنی ارزشمند می‏ فرماید: «مردم را با اعمال و رفتار خود به خوبی‏ ها دعوت نمایید و توجه داشته باشید که دعوت زبانی، فاقد ارزش و بها است». هر معلمی «مربی» است و بر این اساس، اخلاق و خوی معلم انسان را می‏ سازد و درس و بحث علمی، بهانه‏ ای بیش نیست.

فروتنی معلم

سزاوار است که معلم خوش خلق وفروتن باشد و با رفق و مدارا با شاگردان ارتباط برقرار سازد. از امام صادق علیه‏ السلام نقل شده که امیرمؤمنان علیه ‏السلام فرمود: «دانشمندان واقعی سه ویژگی دارند: دانش و بینش، حلم و بردباری، سکوت و آرامش و وقار». کسانی که عقل و خرد بیشتری دارند، قدرت کنترل نفس آنان در مقایسه با دیگران زیادتر است. وقتی بین دو انسان رابطه عاطفی و صمیمی نباشد، خود به خود جدایی بینشان به وجود خواهد آمد؛ زیرا نزدیکی و صمیمیت، بسیاری از توهمات و پیش داوری‏ ها را از بین می‏ برد. معلم متواضع با فروتنیخود، راه ارتباطی را به روی شاگرد می ‏گشاید و شاگرد از این فرصت استفاده کرده، بسیاری از دشواری‏ های فکری و روحی خود را حل خواهد کرد. رسول خدا صل ‏الله‏ علیه‏ و‏آله در این زمینه می ‏فرماید: «به شاگردانی که درس می ‏دهید و با آنان که از آن‏ها درس می‏ آموزید ، با نرمی و ملایمت رفتار کنید .

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

پنجشنبه 16 شهریور 1396 07:39 ق.ظ
Way cool! Some extremely valid points! I appreciate you penning this article and also the rest of the website is also very
good.
یکشنبه 4 تیر 1396 07:52 ب.ظ
Hello there, You have done a great job. I will definitely digg it and in my
view suggest to my friends. I am sure they'll be benefited from this site.
چهارشنبه 20 اردیبهشت 1396 07:05 ب.ظ
Just what I was searching for, regards for posting.
پنجشنبه 31 فروردین 1396 11:06 ب.ظ
Terrific post however I was wanting to know if you could write a litte more on this topic?
I'd be very grateful if you could elaborate a little bit
more. Thanks!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : سلیمان پناهی
نویسندگان
صفحات جانبی
نظرسنجی
بازدید کننده ی گرامی ضمن تشکر از حضور شما لطفاً نظر خویش را در مورد وبلاگ اینجانب و محتوای آن اعلام بفرمائید :







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :